Η ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ Α´

  Συμπληρώθηκαν σχεδόν 195 χρόνια ἀπό τήν Κυριακή 27-9-1831 πού δολο­φονήθηκε ὁ Κυβερνήτης Ἰωάννης Κα­ποδίστριας, ἔξω ἀπό τήν ἐκκλησία τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνα στό Ναύπλιο. Ὁ Ἰω­άν­νης Καποδίστριας, προσωπικότητα δι­εθνοῦς κύρους καί ἀπό τούς ἐπιφα­νέστερους ἄνδρες τῆς Εὐρώπης στά πρῶ­τα πενήντα χρόνια τοῦ 19ου αἰώνα, ὑπῆρξε ἡγετική μορφή τῆς Ἑπτανήσου Πολιτείας, ὑπουργός τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ρωσίας καί πρῶτος Κυβερνήτης τῆς Ἑλλάδας, ἐκεῖνος πού θεμελίωσε τό  ἑλ­­ληνικό κράτος, τό ὁποῖο ἀναδύθη­­­κε ἀπό τόν ἀπελευθερωτικό Ἀγώνα τοῦ 1821.

   Ὁ Καποδίστριας ἦταν ἕνας ὁραμα­τιστής πολιτικός πολύ πιό μπροστά ἀπό τήν ἐποχή του. Ὀργάνωσε σύγχρονο κράτος μέσα ἀπό τό χάος καί τήν ἐ­σχά­τη πενία, ἀντιμετώπισε ἀπό ἔξω τήν ἐ­πικυριαρχία τῶν ξένων καί ἀπό μέσα τήν ἀποσχιστική ἐξουσία ἰδιοτελῶν το­πικῶν παραγόντων καί ἀδίστακτων ὑ­πο­τελῶν πολιτικῶν. Ἔφτιαξε κυριολεκτικά κρά­τος ἀπό τό μηδέν! Ἔφερε στήν πο­λιτική ζωή τοῦ τόπου τό ἀδαμάντινο ἦ­θος του, τήν πείρα ἀπό τίς διεθνεῖς σχέσεις, τήν ἀκάματη ἐργατικότητά του, τήν ἀφο­σί­ωση στήν ἀποστολή του, τήν ἄδολη ἀ­γάπη γιά τήν πατρίδα καί τούς Ἕλληνες, τόν ἀνθρωπισμό του.

   Ἔ­φτα­σε στήν Ἑλλάδα τόν Ἰανου­ά­ριο τοῦ 1828. Βρῆκε μιά ἔρημη, ἡμικα­τεχόμενη χώ­ρα, καθημαγμένη ἀπό τόν ἐμφύλιο καί τήν ἐπιδρομή τῶν Αἰγυ­πτί­ων, μέ πρό­σφυγες ἀπό τήν ὀθω­μα­νι­κή ἐπικράτεια καί ἀπουσία κρατικῶν πό­ρων. Μέ τόν λαό ἀνέστιο καί πεινα­λέο καί τούς ὁπλαρχηγούς, τούς νησιῶ­τες καί μανιά­τες ἀγωνιστές νά διε­κδικοῦν ἐπίμονα ἀμοιβή ἤ προνόμια γιά τίς ὑπη­ρεσίες τους στόν Ἀγώνα. Ὅμως δέν κιότεψε!

   Στό λίγο διάστημα τῶν 45 μηνῶν διέ­σω­σε καί δικαίωσε τήν Ἐθνεγερσία, κατο­χύρωσε τήν ἐθνική ἀνεξαρτησία, ἐ­πε­ξέτεινε τά σύνορα τοῦ ἑλληνικοῦ κρά­τους στή Στερεά Ἑλλάδα, σέ νησιά καί μέχρι τή νότια Θεσσαλία, στή γραμμή Παγασητικοῦ-Ἀμβρακικοῦ κόλπου. Στα­­­­μάτησε τόν ἐμφύλιο πόλεμο, πέτυχε τή σύναψη δανείου γιά νά στηρίξει τήν οἰ­κονομία, πάταξε τήν πειρατεία καί τή ληστεία, ἔκανε τό Αἰγαῖο θάλασσα τοῦ ἐμπορίου καί τῆς ναυτιλίας, ἔκοψε ἐ­θνι­κό νόμισμα, τόν φοίνικα, προκάλεσε μιά πρωτοφανῆ ἀνοικοδόμηση στήν κα­τε­στραμμένη χώρα. Διαίρεσε διοικητικά τήν Ἑλλάδα καί καθόρισε τούς πόρους γιά κάθε ἐπαρχία. Χάρισε στούς ποιμέ­νες τούς φόρους γιά τίς βοσκές. Φρό­ντισε γιά τήν καλλιέργεια τῶν ἐθνικῶν γαιῶν. Ἐκποίησε κυρίως σέ ἀστέγους ὅ­λα τά ἐθνικά «ὀσπίτια ἤ ὀσπιτοτόπους, ἐργαστήρια, φούρνους, πανδοχεῖα, μύ­λους, κ.λπ.». Στούς ἀκτήμονες γεωρ­γούς πού κατοικοῦσαν σέ καλύβες καί τουρ­κικές ἰδιοκτησίες παραχώρησε τήν κυρι­ότητά τους δωρεάν. Σέ ὅσους ἤ­θελαν νά ἀνοικοδομήσουν τό σπίτι τους χάρισε 400-600 τετραγωνικούς πήχεις γῆς στόν καθένα. Μέσα σέ μικρό διά­στημα ἀπό τόν ἐρχομό του ἡ Ἑλλάδα ἄρχισε νά με­ταμορφώνεται.

   Μία ἀπό τίς προτεραιό­τητες τοῦ Κα­ποδίστρια ἦταν ἡ ἐκπαίδευση, σέ μιά χώρα ὅμως μέ ἄδεια τα­μεῖα. Τόν Ὀ­κτώβριο τοῦ 1828 ἵδρυσε τό Ὀρφα­νο­τροφεῖο τῆς Αἴγινας, πού ἦταν καί ἐκ­παιδευτήριο. Ἔθεσε ἐπικεφαλῆς τῆς ἐκ­παίδευσης τόν κερκυραῖο λόγιο Ἀν­δρέα Μουστοξύδη. Ἐ­πέμει­νε ἰδιαί­τε­ρα στήν ἐπέ­κταση τῆς ὑ­πο­χρε­ωτι­κῆς στοι­χει­ώδους ἐκ­παί­­δευ­σης, σύμφωνα μέ τήν ἀλ­ληλο­διδακτική μέθοδο. Μεγάλο μέ­ρος τῶν παιδιῶν κατευθυνόταν πρός τή ναυτική τέχνη καί οἱ ἀριστοῦχοι κα­τα­τάσσονταν στούς Εὐέλπιδες τοῦ «Κε­ντρικοῦ Πο­λε­μικοῦ Σχολείου» τοῦ Ναυ­πλίου. Τό 1829 ἵ­δρυσε, μέσα στό Ὀρ­φα­νοτροφεῖο, Πρό­­τυπο Σχολεῖο γιά προ­χωρημένους μαθητές, ἐνῶ τόν Νοέμ­βριο τοῦ 1829 ἄρχισε νά λειτουργεῖ καί Κε­ντρικό Σχο­λεῖο, πού θά προετοίμαζε τούς μαθη­τές γιά ἀνώτατες σπουδές. Ἵδρυσε πρό­τυπη Γεωργική Σχολή στήν Τίρυνθα Ἀργολίδας, καθώς καί Ἐκκλη­σια­στική καί Μου­­σική Σχολή. Μέσα σέ τρία χρό­νια ἀ­πό τήν ἀνάληψη τῆς κυβέρ­νησης λει­τουργοῦσαν στήν Ἑλλάδα 121 ἀλλη­λοδιδακτικά σχολεῖα γιά 9.737 μαθητές.

   Ἀπό τήν ἀρχή μέχρι τό τέλος τῆς διοί­κησής του δέν ἄγγιξε οὔτε ἕναν ὀβο­λό τοῦ Δημοσίου καί πάταξε τή δια­φθο­ρά. Δέν ἔπαιρνε μισθό. Ἀρ­­νήθηκε ἀμέ­σως τή χορηγία πού ἀπο­φάσισε ἡ Ἐ­θνική Συνέλευση 1-8-1829 μέ τό ὑπ᾽ ἀρ. 9 ψήφισμά της ὡς ἀπο­ζη­μίωση γιά τά ὅσα εἶχε δα­πανήσει ὁ ἴδιος ἀπό τήν πε­ριουσία του στή στή­ριξη τοῦ νεοσύ­στα­του ἑλλη­νι­κοῦ κρά­τους. Πῶς νά θυμη­θοῦν ἕναν τέτοιο Ἕλ­ληνα Κυ­βερνήτη οἱ σημερινές ποικι­λώνυμες ἡγε­σίες; Τό ὑ­ψηλό παρά­δειγμά του τίς προκαλεῖ ἴλιγ­γο!

Γεώργιος Ἐλ. Κυρίζογλου

“Ἀπολύτρωσις”, Μάρτ. 2026