Μάρτυς, μητέρα μεγαλομάρτυρος

   Πλάι στή λαμπρή δόξα τοῦ γιοῦ της, στέκεται μιά ἀχτίδα διακριτικοῦ φωτός· δίπλα στό ἀνδρεῖο μεγαλεῖο του, μιά σιωπηλή, βαθιά μεγαλοσύνη. Εἶναι ἡ Πολυχρονία· ταπεινή ἀρχόντισσα τῆς πίστης, μητέρα τοῦ ἔνδοξου μεγαλομάρτυρα Γεωργίου τοῦ Τροπαιοφόρου. Στή Λύδδα τῆς Παλαιστίνης ἔζησε, σέ γῆ εὐλογημένη, ποτισμένη μέ αἷμα μαρτύρων καί ἀγῶνες ἁγίων.

   Γεννημένη ἀπό φημισμένο γένος, ἀπαρνήθηκε τή θορυβώδη λάμψη τοῦ κόσμου καί διάλεξε τή βασιλική ὁδό τῆς ταπείνωσης. Δίπλα στόν σύζυγό της, τόν συγκλητικό καί στρατηλάτη Γερόντιο, ἔζησε βίο σώφρονα καί εἰρηνικό. Μέσα στίς μέριμνες τῆς ζωῆς ἀναζητοῦσε τή σιγή τῆς προσευχῆς καί τή γλυκύτητα τῶν θείων Γραφῶν. Μέ νηστεία, ἐγκράτεια καί ἀγρυπνίες σκληραγωγοῦσε τό σῶμα καί κάλλυνε τήν ψυχή της γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. Τό πολίτευμα τοῦ οὐρανοῦ πόθησε, καί γι’ αὐτόν τόν οὐρανό ἀνέθρεψε καί τούς οἰκείους της. Κήρυγμα εὔγλωττο ἡ ζωή της, πού ἅπλωνε ἀθόρυβα σέ ὅλους μιά ἄρρητη εὐωδία.

   Αὐτό τό ἅγιο ἄρωμα ὁδήγησε καί τόν Γερόντιο στό φῶς τῆς ἀληθινῆς πίστης. Δέν ἔζησε πολύ ὁ ἔνδοξος στρατιωτικός, ἐκοιμήθη νωρίς ἀποχαιρετώντας τόν κόσμο μέ τήν ἐλπίδα τῆς αἰωνιότητας χαραγμένη στήν καρδιά.

   Ἡ ἀφοσιωμένη δούλη τοῦ Κυρίου Πολυχρονία μένοντας μόνη της ἀνέλαβε μέ αὐταπάρνηση τό χρέος της ἀπέναντι στόν μικρό μονάκριβο γιό της. Στό ἀρχοντικό τους ὁ Γεώργιος μάθαινε ἔμπρακτα ὅτι δέν ἔχει τή μεγαλύτερη ἀξία ἡ ἰσχύς ἀλλά ἡ ἐλευθερία, δέν μετρᾶ ἡ κατοχή ἀλλά ἡ διακονία. Ἔβλεπε μέ τά ἀθῶα μάτια τοῦ παιδιοῦ πώς ὁ ἀναφαίρετος πλοῦτος εἶναι ἡ πίστη καί ἡ μόνη ἀνώτερη περιουσία ἡ ἀγάπη πρός τόν πλησίον. Ἡ ἀξιοθαύμαστη μητέρα του σκόρπιζε ἀφειδώλευτα ὑλικά ἀγαθά καί πνευματικούς θησαυρούς· ἀγκάλιαζε τούς φτωχούς σάν παιδιά της, γινόταν καταφύγιο τῶν πονεμένων, στήριγμα τῶν θλιμμένων, λιμάνι τῶν περιφρονημένων.

   Τοῦ ἔμαθε ἡ εὐσεβής μάνα νά ἀγαπᾶ τίς συνάξεις τῆς Ἐκκλησίας, νά ἐντρυφᾶ στά ἱερά γράμματα, νά συγκινεῖται ἀπό τήν ἄθληση τῶν μαρτύρων. Μέσα στήν ἄδολη ὕπαρξη τοῦ παιδιοῦ γεννήθηκε βαθύς ὁ θαυμασμός γιά ὅσους ἔδωσαν τή ζωή τους γιά τήν ἀλήθεια. Καί ἡ ἁγνή καρδιά του φλογίστηκε ἀπό τόν ἱερό ἐνθουσιασμό γιά μιά βιοτή ἀφιερωμένη στόν οὐράνιο Βασιλιά.

   Ὅταν στίς ἀρχές τοῦ 4ου αἰώνα μ.Χ. ἀνῆλθε στόν θρόνο ὁ Διοκλητιανός καί ὁ παγωμένος ἄνεμος τῶν διωγμῶν ἄρχισε νά φυσᾶ ἄγρια, ὁ Γεώργιος εἶχε ἤδη ἀνδρωθεῖ. Ἀκολουθώντας τά βήματα τοῦ πατέρα του, διακρίθηκε στόν ρωμαϊκό στρατό γιά τή γενναιότητα, τή σεμνότητα καί τήν πραότητά του. Ἀνῆλθε γρήγορα σέ ἀξιώματα, κέρδισε τήν εὔνοια τοῦ αὐτοκράτορα ἀλλά καί τήν ἀφοσίωση τῶν στρατιωτῶν καί τήν ἀγάπη τοῦ λαοῦ. Κι ὅμως, μέσα στή λάμψη τῆς ἐξουσίας παρέμεινε ἁπλός καί εὐγενής· σοφός μέ τή σοφία πού χαρίζει ὁ Θεός σέ ὅσους Τόν ἀγαποῦν περισσότερο ἀπό τόν κόσμο.

   Καί σάν ἄλλαξαν οἱ συνθῆκες καί ἦρθε ἡ ὥρα τῆς μεγάλης δοκιμασίας, ἡ θεοσεβής μητέρα στάθηκε ὄρθια. Καμάρωσε τή γενναία ὁμολογία τοῦ γιοῦ της, πού στήριξε τούς πιστούς καί κατῄσχυνε τούς διῶκτες. Δέν τόν ἐγκατέλειψε· ἦταν δίπλα του στή φυλακή, παροῦσα στά βασανιστήρια, μητέρα καί συναθλήτρια, φροντίζοντας νά ἐνισχύεται ὁ ἀθλοφόρος μάρτυρας μέ τά ἄχραντα Μυστήρια.

   Ὅταν ἀνακοινώθηκε ἡ θανατική ἀπόφαση, ὕψωσε τά μάτια της στόν οὐρανό ἡ Πολυχρονία καί προσευχήθηκε μέ φωνή σταθερή: «Κύριε, Θεέ μου, Σέ εὐχαριστῶ καί τώρα ὅπως πάντοτε! Καί σέ ἱκετεύω, πρόσδεξαι τόν ἀγαπημένο μου υἱό, τόν Γεώργιο, ὅπως δέχθηκες ἀπό τόν Ἀβραάμ τή θυσία τοῦ Ἰσαάκ!».

   Ἡ ἀνδρεία της δέν ἔμεινε κρυφή. Ὁ Διοκλητιανός τή διέταξε νά παρουσιαστεῖ μπροστά του καί ζήτησε νά μάθει ποιά εἶναι.

   «Πολυχρονία ὀνομάζομαι», ἀποκρίθηκε, «καί εἶμαι χριστιανή, ὅπως καί ὁ υἱός μου, ἐκεῖνον πού νομίζεις πώς τιμωρεῖς, ἐνῶ τόν στεφανώνει ὁ Βασιλεύς Χριστός».

   Ἡ ὁμολογία της ἄναψε τήν ἀσεβῆ μανία τοῦ τυράννου. Τά βασανιστήρια ὑπῆρξαν σκληρά, μά ἡ ψυχή της ἔμενε ἀκλόνητη. Ἡ σάρκα πονοῦσε, ὅμως ὁ Παράκλητος ἐνίσχυε τό πνεῦμα της καί ἡ ἀδυναμία μεταμορφωνόταν σέ νίκη.

   Ἔτσι, μέ εἰρήνη καί δοξολογία, παρέδωσε τήν ἁγία της ψυχή στόν Θεό. Οἱ χριστιανοί παρέλαβαν κρυφά τό τίμιο λείψανό της καί τό ἐνταφίασαν μέ δάκρυα καί εὐχαριστία, δοξάζοντας Ἐκεῖνον πού ἀνυψώνει καί στεφανώνει τούς ταπεινούς πιστούς δούλους του.

   Ἡ μνήμη τῆς ἁγίας Πολυχρονίας τιμᾶται μαζί μέ τοῦ ἔνδοξου γιοῦ της στίς 23 Ἀπριλίου. «Μήτηρ πεφιλημένη καὶ ἀθλητριῶν ἀκροθίνιον, Πολυχρονία ἔνδοξε, ἐναθλούμενον εἶδες ὃν ὡς βρέφος ἐβάστασας ἐν ταῖς σαῖς ἀγκάλαις, τὸν θεῖον τροπαιοῦχον Γεώργιον, καὶ τούτου ἠκολούθησας λαμπρόν, σεμνὴ Πολυχρονία, ταῖς ὁδοῖς, ὅθεν στέφους μαρ τυρίου καὶ σὲ ὁ Ζωοδότης κατηξίωσε».

   Ἔμεινε στήν ἱστορία ἡ σεμνή Πολυχρονία ὡς μητέρα ἑνός μεγάλου μάρτυρα, ἀλλά καί ὡς ζωντανή ἀπόδειξη πώς ἡ σιωπηλή προσευχή, ἡ ταπείνωση καί ἡ ἀνδρεία τῆς καρδιᾶς μποροῦν νά γεννήσουν Ἁγίους, νά ἑλκύσουν στήν ἀλήθεια καί νά μεταμορφώσουν τόν κόσμο.

Ἰχνηλάτης

“Ἀπολύτρωσις”, Ἀπριλ. 2026