Ἀντιγήρανση

   Πρίν ἀπό λίγους μῆνες, ἐμπορικό κέντρο τῆς Θεσσαλονίκης ὑποδεχόταν τούς ἐπισκέπτες του μέ μία μεγάλη ἀ­φίσα, πού ἀπεικόνιζε πρόσωπο μέ «διάφανο» καί πολύ νεανικό δέρμα, καί μέ τή φράση «Ἀνανέωση τώρα!».

   Ἀνανέωση καί ἀντιγήρανση εἶναι ἔν­νοιες πού κυριαρχοῦν στήν καθημερινότητά μας σέ ἐπίπεδο τρόπου ζωῆς, δια­τροφῆς, περιποίησης. Ἡ κυριαρχία τῶν μέσων κοινωνικῆς δικτύωσης ἔχει ἑ­δραι­ώσει τό πρότυπο τῆς ἀψεγά­δια­στης ἐπιδερμίδας. Ἡ βελτίωση τῆς ἐξω­τε­ρι­κῆς ἐμφάνισης, ὅπως ἡ μείωση τῶν ρυτίδων, συνδέεται ἄμεσα μέ τό πῶς νιώ­θουμε. Οἱ διαφημίσεις προβάλλουν καινοτόμα συστατικά πού ὑπόσχονται ἀ­να­γέννηση τῶν κυττάρων καί τεχνικές πε­ριποίησης πού ὑποστηρίζουν τή νεότητα ἀπό τό «ἐσωτερικό τοῦ ὀργα­νι­σμοῦ».

   Κορυφαῖο παράδειγμα αὐτῆς τῆς προσπάθειας εἶναι ἡ περίπτωση ἀμερι­κα­νοῦ ἐπιχειρηματία, πού ἔγινε γνωστός γιά τίς ἀκραῖες τεχνικές ἀντιγήρανσης πού ἐφαρμόζει. Μέ στόχο τήν ἀνα­στρο­φή τῆς βιολογικῆς του ἡλικίας ὥστε κά­θε ὄργανό του νά λειτουργεῖ σάν 18ά­χρο­νου, ξοδεύει περίπου 2 ἑκατομμύρια δολάρια ἐτησίως γιά ἰατρικές ἐξετάσεις, θεραπεῖες καί αὐστηρά πρωτόκολλα διαβίωσης. Ὕποστηρίζει ὅτι πλέον γερνάει μόνον 8 μῆνες γιά κάθε ἡμερο­λο­για­κό ἔτος καί ἔχει μετατρέψει τήν προ­σωπική του προσπάθεια σ᾽ ἕνα εὐ­ρύ­τερο κίνημα μέ τό ὄνομα «Don’t die».

   Ὁ ἀνθρώπινος ὀργανισμός διαθέτει οὕτως ἤ ἄλλως ἐνδογενεῖς μηχανισμούς ἀντιγήρανσης. Μέσῳ τῆς ἀπόπτωσης (προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος), ὅταν ἕνα κύτταρο ἔχει ὑποστεῖ τό­σο μεγάλη βλάβη πού δέν μπορεῖ νά ἐπιδιορθωθεῖ, ὁ ὀργανισμός τό διατάζει νά «αὐτοκτονήσει». Ἡ αὐτοφαγία, ἕνα «σύστημα ἀνακύκλωσης» τοῦ ὀργανι­σμοῦ, εἶναι μιά διαδικασία κατά τήν ὁ­ποία τά κύτταρα ἀποσυνθέτουν καί ἀνακυκλώνουν τά δικά τους κατεστραμμένα συστατικά (πρωτεΐνες, ὀργανίδια), καθαρίζοντας ἔτσι τά «κυτταρικά σκουπίδια», πού προκαλοῦν φλεγμονές καί γήραν­ση. Ὑπάρχει ἕνας σχετικά νέος κλάδος τῆς Βιολογίας, ἡ ἐπιγενετική, πού ἀσχο­λεῖται μέ τήν τροποποίηση τῆς ἔκ­φρα­σης τῶν γονιδίων μέσῳ τοῦ τρόπου ζω­ῆς (ἄσκηση, διατροφή), ὥστε νά «σι­ω­ποῦν» τά γονίδια πού σχετίζονται μέ ἀσθένειες τοῦ γήρατος.

   Ἡ τάση αὐτή ἀντανακλᾶ τήν αἰώνια πάλη τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν χρόνο καί τή θνητότητα. Ὁ ἄνθρωπος στό ἀρχαῖο κάλ­λος του πλάστηκε ἄφθαρτος καί ἀθάνατος. Μετά τήν πτώση του ὅ­μως ἐπῆλθε στήν ἀνθρώπινη φύ­ση ἡ γήραν­ση, ἡ ἀσθένεια καί ὁ θάνατος. Μέ τήν ἔλευση τεχνο­λογιῶν πού ὑ­πόσχονται ἀ­κραία παράτα­ση τῆς ζω­ῆς, προκύπτει τό ἐρώ­τημα: Εἶναι τελικά ἡ ἀ­θανα­σία δι­καίωμα τοῦ ἀν­θρώπου ἤ παρέμβαση στή θεία τάξη;

   Στήν ὀρθόδοξη θεολογία ἡ οὐ­­σια­στική ἀντιγήρανση δέν ἀφο­ρᾶ στή διατήρηση τῆς νεότητας τοῦ σώματος, ἀλλά στήν ἐν Χρι­στῷ ἀνακαί­νιση τοῦ ἀνθρώ­που. «Εἰ καὶ ὁ ἔξω ἡμῶν ἄνθρω­πος δια­φθείρεται, ἀλλ’ ὁ ἔσω­θεν ἀνα­και­νοῦται ἡμέρᾳ καὶ ἡμέρᾳ» (Β΄ Κο 4,16). Τό σῶμα εἶναι δῶρο τοῦ Θεοῦ καί πρέπει νά τό φροντίζουμε. Ὁ χριστιανός ὅμως προτάσσει τήν ἐσωτερική του ἀνακαί­νιση μέσῳ τῆς μετά­νοιας καί τῆς προσευχῆς. Ἐξάλ­λου, ἕνας ἄν­θρωπος μέ ἐσωτερική εἰρήνη συ­χνά ἐκπέμπει μιά φωτεινότητα πού καμιά κρέμα καί καμιά φροντίδα δέν μπορεῖ νά ἐπιτύχει.

   Στό ἀντίκρισμα ρυτίδων, ἄ­σπρων μαλλιῶν κι ἄλλων σημείων φθορᾶς ἄς μήν ἀπογοητευό­μα­στε! Ὁ ἅγιος Ἰωάν­νης ὁ Χρυσόστομος μᾶς δίνει μία ἄλλη προ­σέγγιση: «Ὁ Θεὸς σὲ ἐτίμησε τῇ λευκότητι τῶν τριχῶν, ἔδωκέ σοι προε­δρίαν πολλήν. Τί προδίδεις τὴν τιμήν;… Οὔτε νεότης ἄχρη­στος, οὔτε γῆρας ἀ­νεπιτήδειον» καί μᾶς προτείνει ὡς ἐλι­ξήριο νεότητας «ψυχὴν νήφουσαν καὶ διὰ τῆς πολλῆς ἀρετῆς τοῦ Θεοῦ τὴν εὔ­νοιαν ἐπισπωμένην».

Εὔφημη Μπούτσικου-Ρίζου

“Ἀπολύτρωσις”, Μάρτ. 2026