Καταλλαγή

   Ἡ ἀνάσταση τοῦ Κυρίου ἀνέτρεψε τά δεδομένα τοῦ κτιστοῦ κόσμου καί κατέλυσε τό προηγούμενο καθεστώς, στό ὁποῖο βασίλευε ὁ «ἄρχων τοῦ αἰῶνος τούτου» καί κυριαρχοῦσε ἡ αἰώνια φυλάκιση τοῦ ἀνθρώπου στή χώρα τοῦ θανάτου. Τό θαυμαστό εἶναι ὅτι, ἐφόσον ἡ ἀνατροπή αὐτή εἶναι ριζική, θά ἔπρεπε νά εἶναι αἰσθητή καί ὁρατή ἀπό ὅλους, γιά νά γίνει ἀποδεκτή ὡς ἀληθινή. Ἐντούτοις, μόλις πού γίνεται ἀντιληπτή, καθώς πουθενά στόν κόσμο δέν φαίνεται νά ἔχει ἀλλάξει κάτι! Γι᾽ αὐτό καί εὔλογο ἀνακύπτει τό ἐρώτημα: Μήπως δέν εἶναι πραγματική; Μήπως πρόκειται γιά ἕναν ἀκόμη θρησκευτικό μύθο σάν ὅλους αὐτούς πού πάντα κυκλο­φοροῦσαν στήν ἱστορία τοῦ ἀνθρώπινου πνεύματος;

   Θά ἑστιάσουμε τήν προσοχή μας σέ ἕνα μόνον ἀπό τά πολλά δῶρα τῆς Ἀνα­στάσεως: στήν καταλλαγή. «Καταλλαγή» θα πεῖ συμφιλίωση, συνδιαλλαγή, εἰρήνευ­ση. Αὐτά ἐπέρχονται μόνον ὅταν ἐξαλειφθοῦν ἀπό τίς σχέσεις μεταξύ τῶν ἀν­θρώπων οἱ ἐπιδιώξεις, οἱ ἐπιβουλές, τά χρέη καί οἱ ὀφειλές, οἱ προσβολές καί κά­θε ἄλλη ἐπιθετική συμπεριφορά τοῦ ἑνός πρός τόν ἄλλο.

   Τό προηγούμενο τῆς ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου καθεστώς στόν κόσμο εἶναι σέ ὅ­λους γνωστό: συγκρούσεις καί πόλεμοι κάθε εἴδους. Ὅπως παραστατικά δίδασκε ὁ μακαριστός διδάσκαλος τοῦ εὐαγγελίου Στέργιος Σάκκος, τόσοι πόλεμοι καί τόση ἀδικία, πού σχημάτισαν ἐπάνω στόν φλοιό τῆς γῆς δύο τεράστιες λίμνες: μία ἀπό τά δάκρυα τῶν ἀδικημένων καί μία ἀπό τά αἵματα τῶν ἀδικοχαμένων. Θύτες καί θύματα συναντιόντουσαν στό ἴδιο νεκρικό μνῆμα, ἀπό τό ὁποῖο δέν ὑπῆρχε τρόπος νά βγεῖ ποτέ κανείς. Διότι, γιά τή βιβλική σκέψη, ὅλοι χρωστοῦσαν σέ ὅλους καί ὅλοι μαζί στόν Δημιουργό, τόν ὁποῖο πρῶτο προσέβαλαν καί ἐκδίωξαν ἀπό τή ζωή τους.

   Ὡστόσο, ὅπως ἐξηγεῖ ὁ ἀπόστολος Παῦλος στήν πρός Κολασσαεῖς Ἐπιστολή του (2,6-15), ὁ Ἰησοῦς Χριστός, στόν ὁποῖο «κατοικεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς», ἔλαβε τό «χειρόγραφον» τῶν χρεῶν ὅλων τῶν ἀνθρώπων ἀπέναντι στόν Θεό καί ἀναμεταξύ τους καί, ἀφοῦ τό «προσήλωσε» στόν σταυρό του, τό «ἐξήλειψε», «χαρισάμενος ἡμῖν πάντα τὰ παραπτώματα», καί τό ἀπαλλακτικό βούλευμα «ἐδειγ­μάτισεν ἐν παρρησίᾳ». Χωρίς χρέη τοῦ ἑνός πρός τόν ἄλλο καί κανενός ἀνθρώπου πρός τόν Θεό ἐξαλείφθηκε καί κάθε αἰτία σύγκρουσης, ἐνῶ παράλληλα δημιουργήθηκαν ὅλες οἱ προϋποθέσεις γιά τή συμφιλίωση ὅλων πρός ὅλους καί καταλλαγή τῶν πάντων. Διό­τι, ὅπως ὁ ἀπόστολος ἐξηγεῖ πρός τούς Κορινθίους, «Θεὸς ἦν ἐν Χριστῷ κόσμον καταλλάσσων ἑαυτῷ» (Β´ Κο 5,19) καί προσθέτει: «Δεόμεθα ὑπὲρ Χριστοῦ, καταλ­λάγητε τῷ Θεῷ» (στ. 20).

   Ὅσοι ἀνταποκρίθηκαν στό κάλεσμα αὐτό καί ἔγιναν ὡς μαθητές τοῦ Χριστοῦ μέτοχοι τῆς διακονίας τῆς καταλλαγῆς μέ κανόνα ζωῆς τό «εἰ δυνατόν, τὸ ἐξ ὑμῶν μετὰ πάντων ἀνθρώπων εἰρηνεύοντες» (Ρω 12,18), κατάφεραν νά εἰρηνεύσουν ὄχι μόνο μέ τούς λογικούς ἀνθρώπους ἀλλά καί μέ τήν ἄλογη φύση. Ἡ προσωπική οἰ­κείωση τοῦ δρόμου τῆς καταλλαγῆς καί ἡ ἔκφρασή της στή ζωή τῶν Ἁγίων εἶναι ἡ τρανότερη ἀπόδειξη τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Διότι πρίν ἀπό τήν Ἀνάσταση ὄχι μόνον ἦταν ἀδύνατον νά ἐπιτευχθεῖ, ἀλλά καί οὔτε μποροῦσε κανείς νά τή δια­νοηθεῖ. Μετά ἀπό αὐτήν ὅμως, ἡ δυνατότητα ὑφίσταται· μάλιστα, ἀκόμη καί σέ συνθῆκες διωγμοῦ, πού οἱ χριστιανοί δοκιμάζουν διαχρονικά μέχρι τίς ἡμέρες μας. Ὅσοι ἐπιμένουν σέ ποσοτικούς ὑπολογισμούς, δέν ἔχουν ἀντιληφθεῖ τίποτε ἀπό τήν ἀναστάσιμη «καινή κτίση».

   Ἄν ἔτσι ἔχουν τά πράγματα, τότε γιατί δέν ἔχει ἀλλάξει τίποτε στόν κόσμο; Γιά τόν ἁπλούστατο λόγο ὅτι οἱ ἄνθρωποι συνεχίζουν νά ἐπιλέγουν τόν δρόμο τῆς σύγκρουσης ὅλων ἐναντίον ὅλων σέ ὅλα τά ἐπίπεδα! Κανείς δέν ἐπιλέγει τόν δρόμο τῆς καταλλαγῆς τοῦ Χριστοῦ, μέ ἀποτέλεσμα νά ἀ­νανεώνει τήν ἰσχύ του ὁ κανόνας «ἡ βία φέρνει βία».

   Ἡγέτης τῶν ἰσχυρῶν αὐτοῦ τοῦ κόσμου ἀκούστηκε πρόσφατα νά διακηρύσσει ὅτι ὁποιοσδήποτε στραφεῖ ἐναντίον τοῦ κράτους του θά συντριβεῖ, καθώς ἀπο­λύ­τως κανείς δέν διαθέτει τό πλεονέκτημα εὐνοϊκῆς μεταχείρισης, οὔτε κἄν «ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἔναντι τοῦ Τζέκινς Χάν». Ἡ τοποθέτηση αὐτή δέν εἶναι ἀσφαλῶς προσωπική· τήν ἐνστερνίζονται ὅλοι οἱ «ἄρχοντες τῆς γῆς» (βλ. Ψα 2), οἱ ὁποῖοι μέ τίς ἐ­πιλογές τους ἔχουν ἐπαναφέρει ἀπειλητικό τό φάντασμα ἑνός νέου παγκόσμιου πολέμου. Ἄλλωστε οὔτε κάποια θρησκεία ἤ φιλοσοφία αὐτοῦ τοῦ κόσμου «σκέφτεται» διαφορετικά: γιά κάθε ἕναν πού μπορεῖ νά ἔχει διαφορετική γνώμη στή διαχείριση αὐτοῦ τοῦ κόσμου ἡ ὑποταγή εἶναι ἡ μόνη ἐπιλογή.

   Κανονικά δέν θά ἔπρεπε νά ἐκπλήσσει κανέναν τό γιατί ἡ ἀνάσταση τοῦ Χρι­στοῦ δέν ἄλλαξε τίποτε καί τά πάντα παραμένουν ἴδια σέ ἀτομικό καί σέ συλλογικό ἐπίπεδο. Διότι ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός παραμένει ὁ ἀπολύτως Μόνος πού χαρίζει τήν ἀληθινή καταλλαγή. Εἶναι αὐτή πού βρίσκεται στό τέλος τοῦ μοναδικοῦ δρόμου, πού Ἐκεῖνος πρῶτος βάδισε: τῆς θυσιαστικῆς σταύρωσης μέσα ἀπό τήν ὁποία ἀναδύεται ἡ Ἀνάσταση καινῆς ζωῆς. Ὅσο οἱ ἄνθρωποι τήν περιφρονοῦμε καί συ­νει­δητά τήν ἀπορρίπτουμε, θά συνεχίζουμε καί ὡς πρόσωπα καί ὡς κοινωνίες νά κατοικοῦμε «ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου» (Ἠσ 9,2). Αὐτό ὅμως οὔτε ἀναιρεῖ οὔτε ἀκυρώνει ὅτι: ὁ ΧΡΙΣΤΟΣ ἀληθῶς ΑΝΕΣΤΗ!

Ἀθανάσιος Γ. Παπαρνάκης

“Ἀπολύτρωσις”, Μάιος 2026