ΑΡΘΡΑ
«Οἱ τρεῖς γλάροι» τοῦ Αἰγαίου
Δύο ἄγονες βραχονησίδες, πού ἀνήκουν στό σύμπλεγμα τῶν Δωδεκανήσων, εἶναι ἡ Μικρή (ἀνατολική) καί ἡ Μεγάλη (δυτική) Ἴμια κοντά στήν Κάλυμνο.
Τριάντα χρόνια κύλησαν ἀπό τή μοιραία πτώση τοῦ ἑλικοπτέρου στά Ἴμια τή νύχτα τῆς 30ῆς πρός 31η Ἰανουαρίου 1996. Ἡ ἀπώλεια τριῶν ἀντρειωμένων ἀξιωματικῶν τοῦ πολεμικοῦ μας ναυτικοῦ βύθισε στό πένθος τόν Ἑλληνισμό. Ἡ κρίση ὅμως στό ἀνατολικό Αἰγαῖο εἶχε ξεσπάσει νωρίτερα.
Τά Χριστούγεννα τοῦ 1995, ὅταν τό τουρκικό πλοῖο «Φιγκέν Ἀκάτ» προσαράζει κοντά στή Μικρή Ἴμια, ἐκπέμποντας σῆμα κινδύνου, οἱ «σειρῆνες τοῦ πολέμου» ἠχοῦν. Ὁ καπετάνιος ἀρνεῖται τήν ἑλληνική βοήθεια, προφασιζόμενος ὅτι βρίσκεται σέ τουρκικά χωρικά ὕδατα. Τό ἑλληνικό λιμενικό τόν ὑποχρεώνει νά δεχθεῖ τή βοήθεια ἀπό τά ἑλληνικά ρυμουλκά, δηλώνοντας ὅτι βρίσκεται σέ ζώνη ἑλληνικῆς κυριαρχίας.
Ἡ Τουρκία ὅμως ἀμφισβητεῖ τά κυριαρχικά δικαιώματα τῆς Ἑλλάδας στά Ἴμια -κατοχυρωμένα ἀπό τή Συνθήκη τῶν Παρισίων 1947-, δηλώνοντας πώς εἶναι δικά της! Ἕνας ἀπόρρητος διπλωματικός «πόλεμος» ἀκολουθεῖ μεταξύ Ἀθήνας καί Ἄγκυρας σχετικός μέ τό νομικό status quo (= ἰσχύουσα κατάσταση) τῶν Ἰμίων.
Στίς 25 Ἰανουαρίου 1996, ὁ δήμαρχος Καλύμνου Δημήτρης Διακομιχάλης ἀποβιβάζεται στήν ἀνατολική Ἴμια μαζί μέ τόν διοικητή τῆς ἀστυνομίας καί ὑψώνουν τήν ἑλληνική σημαία, διαμηνύοντας πώς τοῦτος ὁ βράχος εἶναι κτῆμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ καί δέν εἶναι διαπραγματεύσιμος.
Ἡ ἔπαρση τῆς ἑλληνικῆς σημαίας πυροδοτεῖ τόν τουρκικό Τύπο. Δύο μέρες ἀργότερα τοῦρκοι δημοσιογράφοι τῆς ἐφημερίδας «Χουριέτ» προσγειώνονται μέ ἑλικόπτερο στά ἀνατολικά Ἴμια, ὅπου κατεβάζουν τήν ἑλληνική σημαία καί ὑψώνουν τήν τουρκική.
Κι «ὁ πόλεμος τῆς σημαίας» δέν ἔχει τέλος. Στίς 28 Ἰανουαρίου ἑλληνικό περιπολικό σκάφος ὑποστέλλει τήν τουρκική σημαία καί τοποθετεῖ πάλι τήν ἑλληνική. Γιά τή φύλαξή της τό βράδυ ἀποβιβάζονται στά ἀνατολικά Ἴμια βατραχάνθρωποι τῶν Ἐνόπλων μας Δυνάμεων.
Τά ἑλληνικά χωρικά ὕδατα διαρκῶς παραβιάζονται. Ἡ πρωθυπουργός Τανσού Τσιλέρ δηλώνει πώς τά Ἴμια εἶναι τουρκικά καί δίνει ἐντολή: «Αὐτή ἡ σημαία κατεβαίνει καί αὐτοί οἱ στρατιῶτες φεύγουν». Πρωτοσέλιδο τῆς ἐφημερίδας «Ἐλευθεροτυπία» γράφει: «Ἑλληνική ἡ Ἴμια – Νέα σύνορα ζητοῦν στό Αἰγαῖο!».
30 Ἰανουαρίου. Ὁ ἑλληνικός στόλος κατευθύνεται πρός τήν περιοχή τῆς «κρίσης». «Πήγαμε ἐκεῖ ξέροντας ὅτι θά πεθαίναμε στήν περίπτωσι ἐμπλοκῆς», τονίζει ὁ Θεόδωρος Μούσιος, ὑποπλοίαρχος τῶν Ὁμάδων Ὑποβρυχίων Καταστροφῶν. Τό τουρκικό ἐπιτελεῖο διατάσσει κατάληψη τῶν δυτικῶν Ἰμίων. Στήν περιοχή συγκεντρώνονται πάνω ἀπό εἴκοσι ἑλληνικά καί τουρκικά πολεμικά σκάφη.
Μέ ἀντίξοες καιρικές συνθῆκες, μέλη τῶν τουρκικῶν εἰδικῶν δυνάμεων, δίχως νά γίνουν ἀντιληπτά, ἀποβιβάζονται στή Μεγάλη Ἴμια καί ὑψώνουν τήν τουρκική σημαία. Τότε κάθε ἑλληνικό πλοῖο σημαδεύει ἕναν τουρκικό στόχο. Τό ἴδιο κάνουν καί οἱ Τοῦρκοι. Τά δύο κράτη βρίσκονται μιά «ἀνάσα» πρίν ἀπό τόν πόλεμο.
Ἡ ἑλληνική κυβέρνηση ἀποφασίζει νά στείλει ἕνα ἑλικόπτερο, γιά νά καταμετρήσει τούς τούρκους κομάντος τῆς δυτικῆς Ἴμιας. Γύρω στίς 4:30 π.μ. ἀπογειώνεται ἀπό τή φρεγάτα «Ναυαρίνο» τό «Augusta Bell 212». Μετά ἀπό τέσσερις ριψοκίνδυνες διελεύσεις πάνω ἀπό τά Ἴμια, ἀναφέρει ὅτι ἐντόπισε δέκα τούρκους κομάντος μέ τή σημαία τους. Παίρνει ἀμέσως ἐντολή νά ἐπιστρέψει στή βάση του. Ἐνῶ πετᾶ μεταξύ τῶν βραχονησίδων Πίτα καί Καλόλιμνος, δηλώνει βλάβη, χάνεται ἀπό τά ραντάρ καί πέφτει στή θάλασσα. Ἀνασύρονται τρία ἄψυχα σώματα. Θρηνεῖ ἡ στρατιωτική ἡγεσία τόν χαμό τῶν λαμπρῶν νεαρῶν Ἰκάρων της: τοῦ κυβερνήτη Χριστόδουλου Καραθανάση, ὑποπλοιάρχου, τοῦ συγκυβερνήτη Παναγιώτη Βλαχάκου, ὑποπλοιάρχου καί τοῦ χειριστοῦ ραντάρ Ἕκτορα Γιαλοψοῦ, ἀρχικελευστῆ.
Ἠχητικό ντοκουμέντο μέ τίς τελευταῖες συνομιλίες τους καταδεικνύει τόν ἡρωισμό τῶν ἀξιωματικῶν: Ἡ τουρκική φρεγάτα, πού ἔχει μπεῖ στή συχνότητα τοῦ ἑλικοπτέρου, τό καλεῖ, ἄν ἔχει πρόβλημα, νά προσγειωθεῖ πάνω σ’ αὐτήν. Καί οἱ τρεῖς ἀρνοῦνται τήν προστασία τοῦ ἀντιπάλου! Τούς δίνει ἄδεια καί ἡ ἑλληνική πλευρά νά τό κάνουν. Ἕνα κραυγαλέο «ΟΧΙ» ἀκούγεται. Οἱ γενναῖοι Ἴκαροι τηροῦν τόν ὅρκο τους, δέν ντροπιάζουν τή στολή τους καί στήν τελευταία πτήση τους βάφονται μέ τῆς θυσίας τήν πορφύρα. Εἶναι ἥρωες, γιατί θυσιάζονται σέ διατεταγμένη ἀποστολή πρός ὑπεράσπιση τῆς Πατρίδας! «Οἱ τρεῖς γλάροι σήκωσαν στά ματωμένα τους φτερά τήν Ἑλλάδα ψηλά», ὅπως εἰπώθηκε, καί μᾶς ἔκαναν περήφανους.
Ἀναπάντητα τά ἐρωτηματικά: Τό ἑλικόπτερο καταρρίφθηκε ἀπό τουρκικά πυρά, ἀπό ἀπώλεια προσανατολισμοῦ τοῦ πιλότου ἤ λόγῳ τῶν δυσμενῶν καιρικῶν συνθηκῶν; Τό ἑλικόπτερο ἐξετάστηκε καί ὑπάρχει πόρισμα γιά τίς συνθῆκες κάτω ἀπό τίς ὁποῖες ἔπεσε, ἀλλά παραμένει μυστικό.
Ὕστερα ἀπό διαμεσολάβηση τῶν Ἀμερικανῶν, οἱ δύο χῶρες ἀποφασίζουν τήν ἀποκλιμάκωση τῆς κρίσης ἀποχωρώντας καί οἱ δύο ἀπό τήν περιοχή, ἔχοντας προηγουμένως κατεβάσει τίς σημαῖες τους. «Στίς ἑπτά καί μισή πήραμε διαταγή νά μαζέψουμε τά πράγματα καί νά πάρουμε τό σύμβολο (τήν Σημαία) μαζί μας. Γιά ἀρκετή ὥρα ἐπικράτησε ἀμηχανία. Ὁ ἕνας κράταγε τόν ἄλλον. ‟Νά μή κατεβάσουμε τήν Σημαία”, εἶπαν κάποια ἀπό τά παιδιά. Ὅλοι κλαίγαμε. Μέ βαρειά καρδιά λίγο πρίν ἀποχωρήσουμε ἔδωσα παράγγελμα… “Προσοχή”. Εἴπαμε τόν Ἐθνικό Ὕμνο καί στίς 8.30 πήραμε τή σημαία καί φύγαμε», διηγεῖται ὁ ἐπικεφαλῆς τῶν ἑλλήνων κομάντος στά Ἴμια.
Ἡ «κρίση τῶν Ἰμίων» δέν ἔχει βέβαια συνέπειες στό καθεστώς τῶν νησιῶν. Δίνει ὅμως τήν ἀφορμή στήν Τουρκία νά κατασκευάσει ἀπό τό 1996 τή θεωρία τῶν «Γκρίζων Ζωνῶν», ἀμφισβητώντας τήν ἑλληνική κυριαρχία σέ νησιά, νησίδες καί βραχονησίδες στό Αἰγαῖο Πέλαγος. Ἀπεναντίας, ἡ ἑλληνική πλευρά, ἐπικαλούμενη ἐπίσημες συνθῆκες, τό Διεθνές Δίκαιο τῆς Θάλασσας, δέν ἀποδέχτηκε ποτέ τήν ὕπαρξη τέτοιου προβλήματος.
Ἑλληνίς
“Ἀπολύτρωσις”, Ἰαν. 2026
