«Τολμήσας»

  Ὁ Ἰησοῦς κεῖται νεκρός ἐπάνω στόν Σταυρό. Νεκρός καί ἐβδελυγμένος, ἔξω τῆς πόλεως. Τώρα πλέον εἶναι «ἡ ὥρα καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ σκότους». Εἶναι ἐγκαταλελειμμένος ἀπό τούς μαθητές. Ὁ Πέτρος τόν ἀρνήθηκε. Ὁ Ἰούδας τόν πρόδωσε. Ὅλοι ἔφυγαν «εἰς τὰ ἴδια» καί τόν ἄφησαν μόνον. Οἱ ἀρχιερεῖς καί οἱ γραμματεῖς ἀπαλλάχθηκαν ἀπό τόν ἐπικίνδυνο Γαλιλαῖο. Εἶναι πλέον θριαμβευτές. Ὁ Πιλᾶτος κατάλαβε πώς εἶναι ἀθῶος καί ὅτι ἀπό φθόνο τόν παρέδωσαν. Ἀλλά καί αὐτός νιώθει ἀνακουφισμένος. Ἀπαλλάχθηκε ἀπό ἕναν ἐπίδοξο βασιλιά τῶν Ἰουδαίων.

   Τότε πού ὅλοι ἦσαν ἐξαφανισμένοι, τότε πού ὁ Ἰησοῦς ἦταν ἀδύναμος, ἀνίσχυρος, τότε τόλμησε ἕνας: ὁ Ἰωσήφ, ὁ «εὐσχήμων βουλευτής», σεβαστό καί ἐπίσημο μέλος τοῦ ἰουδαϊκοῦ συνεδρίου. Τόλμησε καί εἰσῆλθε στό πραιτώριο τοῦ Πιλάτου καί ζήτησε τό σῶμα τοῦ Ἰησοῦ, ὅπως διαβάζουμε στήν εὐαγγελική περικοπή τῆς Κυριακῆς τῶν Μυροφόρων. Πόση τόλμη χρειαζόταν! Τί σθένος ἀπαιτοῦσε ἡ περίσταση! Δέν ὑπολόγισε τή θέση του. Ἀπαγορευόταν ἡ ταφή τῶν ἐσταυρωμένων. Καί ὅμως ζητοῦσε ἕναν κατηραμένο, κατά τόν μωσαϊκό νόμο, ἕναν ξένο γιά τόν κόσμο, πού ἦλθε νά σώσει τόν κόσμο. «Δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν ξενίζομαι βλέπων τοῦ θανάτου τὸ ξένον».

   Τότε, λοιπόν, πού κανείς δέν τολμοῦσε, ὁ Ἰωσήφ τόλμησε νά κάνει ἕνα ἀνθρώπινο καθῆκον, τό τελευταῖο καθῆκον: νά ἐνταφιάσει στό δικό του, στό καινούργιο μνῆμα, ἕναν ἐγκαταλελειμμένο. Φαίνεται πώς ὁ Χριστός τόν κρατοῦσε ὡς χρυσή ἐφεδρεία, γι’ αὐτήν τή στιγμή.

   Ὁ Ἰωσήφ τόλμησε. Ἐμεῖς τολμοῦμε; Τολμοῦμε πρῶτα στή ζωή μας, στίς δυσκολίες, στίς ἀναποδιές τῆς ζωῆς; Ἄν ἡ ζωή εὐνοεῖ τούς τολμηρούς, τότε ἀξίζει νά τολμήσουμε πολλά στή ζωή μας. Ἡ τόλμη ἀναπληρώνει τήν ἔλλειψη μέσων. Ὅπως ἔλεγε ὁ ρωμαῖος φιλόσοφος Σενέκας, «δέν τολμοῦμε νά κάνουμε πολλά πράγματα, ὄχι γιατί εἶναι δύσκολα· ἀλλά εἶναι δύσκολα, γιατί δέν τολμᾶμε νά τά κάνουμε». Πολλά πράγματα εἶναι ἐπικίνδυνα. Ἀλλά ἡ τόλμη μπροστά στόν κίνδυνο εἶναι μισή μάχη. Ἐκεῖνος πού ποτέ δέν ριψοκινδύνευσε, ποτέ του δέν διέσχισε μία θάλασσα.

    Εἰδικά ἡ ἐλευθερία θέλει ἀρετή καί τόλμη. Αὐτήν τήν τόλμη εἶχαν οἱ ἀγωνιστές τοῦ 1821. Αὐτήν τήν τόλμη εἶχαν οἱ ἐλεύθεροι πολιορκημένοι τοῦ Μεσολογγίου, πού τόλμησαν τήν Ἔξοδο στίς 10 Ἀπριλίου τοῦ 1826. Δέν λιποτακτοῦμε μπροστά στήν κλήση γιά τούς ἀγῶνες τῆς Πατρίδας. Δέν μᾶς τιμᾶ τό παράδειγμα τοῦ Ὀδυσσέα, πού ὅταν πῆγε ὁ φίλος του ὁ Παλαμήδης νά τόν καλέσει στήν ἐκστρατεία κατά τῆς Τροίας, ὁ Ὀδυσσέας παρίστανε τόν τρελό. Ὄργωνε τήν ἀκτή, στήν ὁποία ἔσπερνε ἁλάτι. Βέβαια ὁ πολυμήχανος Ὀδυσσέας τελικά συμμετεῖχε στήν ἐκστρατεία.

   Τολμοῦμε ὅμως καί γιά τόν Θεό;  Ἴσως λησμονοῦμε τή ρήση: «Τόλμησε μεγάλα πράγματα γιά τόν Θεό˙ περίμενε μεγάλα πράγματα ἀπό τόν Θεό». Ἡ τόλμη εἶναι ἴδιον τῶν χριστιανῶν. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος μᾶς λέγει: «Οὐ γὰρ ἔδωκεν ἡμῖν ὁ Θεὸς πνεῦμα δειλίας, ἀλλὰ δυνάμεως καὶ ἀγάπης καὶ σωφρονισμοῦ» (Β΄ Τι 1,7). Ἄλλωστε καί στήν Ἀποκάλυψη (βλ. 21,8) οἱ δειλοί καταδικάζονται μαζί μέ τούς ἀπίστους καί τούς ἐβδελυγμένους. Δέν εἴμαστε τῆς ὑποστολῆς. Ὑποστολή σημαίας σημαίνει ἥττα. Ἀλλά οἱ πιστοί ἀγωνίζονται κατά τῶν ἀντιθέων δυνάμεων καί τῆς ἁμαρτίας. Ὁ Χριστιανισμός δέν εἶναι θρησκεία δειλῶν καί δουλοφρόνων. Εἶναι πίστη γενναίων καί κυρίων. Ὁ ἱερός Χρυσόστομος μᾶς ἐπισημαίνει ὅτι ὁ Χριστιανισμός δέν εἶναι παιχνίδια οὔτε πράγμα πάρεργο. Ἡ ἀτολμία καί οἱ προφάσεις, γιά νά μήν ἀγωνιζόμαστε γιά τόν Θεό, δέν ἔχουν θέση στούς χριστιανούς. Οὔτε καί ἡ χλιαρότητα στά θέματα τῆς πίστεως μᾶς ταιριάζει. Μᾶς ἀπορρίπτει ὁ Θεός.

   Ἀλλά καί στίς θλίψεις χρειάζεται ἡ τόλμη. Ἡ ζωή δέν εἶναι πάντοτε θάλασσα ἀκύμαντη. Πολλές φορές εἶναι θάλασσα τρικυμιώδης. Τολμοῦμε τότε; Ὁ Κύριος μᾶς ἔδωσε τήν πυξίδα τῆς πορείας μας, ὅτι σέ αὐτόν τόν κόσμο θά ἔχουμε θλίψεις. Ἀλλά καί μᾶς στηρίζει μέ τόν λόγο του, γιά νά μήν ταρασσόμαστε μήτε νά δειλιοῦμε. Χρειάζεται, λοιπόν, νά κάνουμε τήν ὑπέρβασή μας, τή μετάβασή μας ἀπό τόν θάνατο στή ζωή. Μᾶς χρειάζεται ἡ τόλμη ἀπό τήν ἀπελπισία στήν ἐλπίδα· ἀπό τό σκοτάδι καί τή σκιά τοῦ θανάτου στό φῶς τῆς Ἀναστάσεως· ἀπό τό κέντημα τοῦ πόνου στήν ἱερότητα τοῦ πόνου. Ὁ ἀγώνας εἶναι δικός μας, τό ἀποτέλεσμα τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἀγώνας εἶναι μισή νίκη. Ὁ Θεός θά δώσει τήν ἔκβαση. Ὁ πιστός, σάν τόν χρυσαετό, πετᾶ κόντρα στήν καταιγίδα καί ἀνταπεξέρχεται, διότι ἀκούει μία φωνή: «Ἐκτός ἀπό Μένα δέν ὑπάρχει ἄλλος νά σέ σώσει».

   Ὁ Μέγας Ἀντώνιος πάλευε ὅλη τήν ἡμέρα μέ τόν διάβολο καί τά ὄργανά του. Μόλις στό σούρουπο φάνηκε μία ἡλιαχτίδα νά μπαίνει στό κελλί του, ἔνδειξη τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ. Καί τότε εἶπε: «Ποῦ ἤσουν, Κύριε;  Ὅλη τήν ἡμέρα ἀγωνιζόμουν». Καί ὁ Θεός τοῦ ἀπήντησε: «Ἐδῶ ἤμουν, ἀλλά ἀνέμενα νά ἰδῶ τό ἀγώνισμά σου». Ὁ Κύριος μᾶς βλέπει τολμηρούς, νά ἀγωνιζόμαστε, νά παλεύουμε μέ τίς δοκιμασίες, τίς θλίψεις πού ἐπιτρέπει. Ἀλλά δέν εἶναι μακριά μας. Εἶναι Αὐτός πού δοκιμάσθηκε στήν ἐπί γῆς ζωή του, ὅσο οὐδείς ἄλλος. Γνωρίζει τόν πόνο, τήν ἀπόρριψη, τή μοναξιά, τήν ἐγκατάλειψη. Γι’ αὐτό δέν μᾶς ἀφήνει ὀρφανούς. Εἶναι ὁ «μεθ’ ἡμῶν», ὁ «ἐν ἡμῖν», «ὁ μείζων».

π. Εἰρηναῖος Χατζηεφραιμίδης

“Ἀπολύτρωσις”, Ἀπριλ. 2026